Nurhan Damcıoğlu Hangi Hastanede Öldü? – Siyaset Bilimi Açısından Bir İnceleme
Güç İlişkileri ve Toplumsal Düzen Üzerine Düşünen Bir Siyaset Bilimcisinin Girişi
Güç, kurumlar ve vatandaşlık kavramları üzerine düşündüğümüzde, bir kişinin biyografisindeki “ölüm mekanı” bile sembolik anlamlar taşıyabilir. Kurumsal yapıların, toplumsal statünün ve ideolojilerin bir araya geldiği noktada, bireyin yaşamının son anları dahi toplumsal güç ilişkileri ağında okunabilir. Bu bağlamda, sanatçı ve kamuoyunun yakından tanıdığı bir figür olan Nurhan Damcıoğlu’nun ölümü üzerinden kurum‑iktidar‑vatandaşlık üçgenini bir analiz konusu haline getirmek mümkündür. Damcıoğlu’nun ölümünün hangi hastanede gerçekleştiği bilgisinden yola çıkarak, bu bilgiyi yalnızca bir tıbbi müdahale mekanından ziyade, toplumsal düzenin ve kurumsal yapıların kesiştiği bir gösterge olarak ele alacağız. Kadın bir sanatçı olarak Damcıoğlu’nun bu süreçteki pozisyonunu, erkek egemen siyasal stratejiler ile kadınların katılım‑etkileşim odaklı toplumsal yaklaşımı arasında da sorgulayacağız.
Kurumsal Mevzu: “Hangi hastanede” bilgisi ve İktidar İmgesi
Damcıoğlu’nun fizik tedavi için gidip fenalaşarak yoğun bakıma alındığı hastane, Bakırçay Üniversitesi Çiğli Eğitim ve Araştırma Hastanesi’dir. İstanbul veya Ankara gibi merkezi yerlerde değil, İzmir’deki bu kurumda gerçekleşmesi dikkat çekicidir. ([Sözcü][1]) Bu bilgi, kurumların coğrafi ve yapısal rolünü gösterir: Merkez‑çevre ilişkisi, devletin hizmet sunumu kapasitesi, sanatçının bulunduğu şehir tercihi gibi toplumsal ve kurumsal dinamikler burada görünür hâle gelir.
İktidar açısından bakıldığında, bir sanatçının ölüm sürecinde tercih ettiği veya tercih edilmek zorunda kaldığı sağlık kurumu, toplumsal statü ve sağlık politikaları bağlamında okunabilir. Bu ölüm mekanının, merkezi iktidar tarafından değil yerel bir eğitim‑araştırma hastanesi olması, sağlık hizmetlerinin yaygınlığı ve eşitliği açısından soruları da beraberinde getirir. Erkek odaklı güç stratejilerinden ziyade, toplumsal etkileşim ve katılım değerini taşıyan bir kurumun sahneye çıkması da kadın sanatçının toplumsal rolüne dair sembolik bir adres olabilir.
İdeoloji ve Vatandaşlık Bağlamında Hastane Seçimi
Bu konunun ideolojik boyutu ise şudur: Vatandaşlık hakkı olarak sağlık hizmetine erişim, devletin ve kurumların vatandaş üzerindeki sorumluluğunun göstergesidir. Bir kadın sanatçı olarak Damcıoğlu’nun bu hakkı kullanırken hangi kurumda yer aldığı, hangi toplumsal düzeyde pozisyon aldığı ve toplumun ona yönelim biçimi açısından anlam taşır. Erkeklerin stratejik güç kullanımı ile kurumları manipüle etme eğilimi düşünüldüğünde; burada kadın bir bireyin, halk sağlığı kapsamında yer alan bir devlet kurumuna yönelim göstermesi, demokratik katılım ve toplumsal etkileşim açısından önemli bir semboldür.
Vatandaşlık bağlamında sorulması gereken provokatif sorular şunlardır:
– Bu hastane seçimi, Damcıoğlu’nun toplumsal statüsüyle doğrudan mı ilişkili?
– Koşullar eşit olsa da, farklı sosyal statülere sahip bireyler neden farklı sağlık kurumu tercihlerine yöneliyor?
– Erkek egemen iktidar düzeninde kadın sanatçılar sağlık hizmetine erişimde nasıl farklı konumlanıyor?
Erkeklerin Stratejik Gücü ile Kadınların Etkileşimi: Damcıoğlu Vakasında
Erkeklerin siyasal alanda stratejik güç ve kurum kontrolü üzerine kurduğu yaklaşım, sağlık kurumlarının yönetiminden siyasetçilere kadar geniş bir yelpazede kendini gösterir. Buna karşılık, kadınların toplumsal katılım ve etkileşim odaklı perspektifi, “hangi hastanede öldü” bilgisinin toplumsal bağlamını da anlamlandırır. Damcıoğlu’nun tercihi ya da zorunluluğu olarak bu hastaneye yönelmesi, kadın hakları, sosyal kapsayıcılık ve sağlık hizmetlerinde eşitlik gibi meselelerle doğrudan ilişkilidir.
Kurumsal mekanizmalar erkek egemen stratejiler çerçevesinde şekilleniyor olabilir; ancak toplumun tamamının bu mekanizmalara katılımı, kadınların ve toplumun daha geniş kesimlerinin etkin katılımıyla mümkündür. Damcıoğlu örneğinde, bir kadın sanatçının devlet sağlık kurumuna başvurumunun toplumsal mesajı açıktır: Sanat, sağlık ve vatandaşlık kesişiyor; bu kesişim aynı zamanda ideolojik bir ifade biçimi haline geliyor.
Toplumsal Düzen ve Sağlık Kurumları Üzerine Sorgulamalar
Toplumsal düzenin sürdürülebilmesi, kurumların vatandaşla kurduğu ilişkiye bağlıdır. Sanatçının ölüm mekanının kamuya açık bir eğitim‑araştırma hastanesi olması, sağlık alanında kamusal hizmetin önemini vurgular. Ancak eşitlikçi bir düzen için şu soruları sormak gerekiyor:
– Sağlık hizmetleri kurumları hangi sosyal gruplara daha erişilebilir durumda?
– Bir sanatçının ölüm mekanının seçimi, toplumun farklı kesimleri için örnek teşkil ediyor mu?
– Kadın sanatçılar sağlık kurumlarına erişimde hangi engellerle karşılaşıyor ve bu durum, iktidar‑kurum‑vatandaşlık üçgeninde nasıl okunmalı?
Sonuç: İktidar, Kurumlar ve Vatandaşlık Bağlamında Bir Vefat Mekanı
Nurhan Damcıoğlu’nun “hangi hastanede öldüğü” sorusu, sadece bir biyografik detaydan ibaret değildir. Kurum‑iktidar‑vatandaşlık ilişkilerinin bir aynasıdır. Kadın bir sanatçının, devletin eğitim‑araştırma hastanesine başvurması, toplumsal katılım ve kamu hizmetlerinin erişilebilirliği bağlamında anlam taşır. Erkeklerin stratejik güç kullanımını tarihsel olarak sürdürdüğü sağlık ve kurum alanlarında, kadınların yer alması ve bu alanlarda görünür olmaları, toplumsal dönüşüm açısından kritik bir adımdır. Kurumların erişim biçimi, sanatçının statüsü ve ölüm mekanının kamu hastanesi olması gibi detaylar, ideolojinin ve vatandaşlık kavramının somutlaştığı noktalardır.
Son olarak: Bir kurumun kapısında ölüm gerçekleşiyor olabilir; ama bu kapı, toplumun nasıl örgütlendiğini, hangi grupların kurumlardan nasıl yararlandığını ve vatandaşlık haklarının nasıl uygulandığını gösteren bir metafordur. İktidarın kurumsal halkası, kadının toplumdaki konumu, bireysel kararlar ve sosyal etkileşim — hepsi burada bir arada. Ve okur olarak size şu soruyla uğurluyorum: Siz kurumlara erişiminizin bir statü göstergesi mi olduğunu, yoksa eşit bir hak kullanımının sonucu mu olduğunu düşünüyor musunuz?
[1]: “Nurhan Damcıoğlu’nun cenaze detayları belli oldu – Sözcü”